Blog Andrzeja Szczęśniaka

W poniedziałek 29 października 2007 - ceny ropy są wyższe o 20% niż 20 dni temu i 10% wyższe niż w ostatnią środę. Wzrost ten trudno czymkolwiek wytłumaczyć, żadne z czynników, podawanych jako powody - nie wpłynęło na popyt, podaż czy dostępność ropy.

Dzisiaj powodem wzrostu cen było zamknięcie portów przyjmujących ropę i instalacji wydobywczych w Zatoce Meksykańskiej (600 tys. bbl/d).  Powód? Wiatry dochodzące do 100 km/h.

Powodem ostatnio jest także jak zwykle słaby dolar, który utrzymuje się na rekordowych notowaniach wobec Euro ($1.4443 - najsłabszy od 1999 roku).

I są oczywiście powody mniej wymierne. Obawy - tym razem o zaopatrzenie na zimę (“supply concerns ahead of the Northern Hemisphere winter”).  “Fears, concerns” - to najczęściej odmieniane słowo w czasie ostatnich prawie już 5 lat wzrostu cen. Kiedy ustąpią?

Jednak ceny ciągną w górę, a gracze myślą już o spadkach, gdyż “wzrost stracił swoją dynamikę”. Obawa, że mamy do czynienia z “oil bubble” - coraz bardziej się rozszerza.

Jednak warto przypomnieć badanie oczekiwań graczy z końca września - wtedy znacząca większość spodziewała się spadków. A nastąpiły niebotyczne wzrosty cen. Co się dzieje?  Odpowiedź jest trudna do przyjęcia - wszystkie te hipotezy sprawdzają się tak naprawdę tylko przez jeden dzień. Jeśli popatrzeć w przeszłość to widać, że żadne z tych obaw nie spełniła się, a ceny dalej ciągną w górę.

Nie sposób więc nie zgodzić się z fachowcami. Ciągły wzrost cen zadziwia nawet najbardziej doświadczonych graczy. Pewien broker z giełdy ICE (dawniej IPE) w Londynie stwierdził:

cytuję Platts    “[We] need some sobriety in the market,” a London-based broker said. “Not a lot is making sense at the moment”.
- - - - -
“Na rynku potrzebne jest trochę spokoju i trzeźwości.  To wszytko, co się teraz dzieje -  nie ma sensu”.

Oczywiście anonimowo, bo przecież nie można takich rzeczy mówić wprost, znaczyłoby, że nie rozumie się reguł gry, w której się uczestniczy. Ale niestety tak jest - oczy szeroko otwarte z wrażenia, jedynie przy telewizji można analizować kolejne powody wzrostu cen.

Tak naprawdę jest kilka powodów do wzrostu cen - głównym jest <b>popyt</b>.  Wystarczy popatrzeć na tę ilustrację szacunków Międzynarodowej Agencji Energii, by zrozumieć, że świat oczekuje (a przede wszystkim traderzy) na powtórzenie się tego, co stało się w 2004 roku. Wtedy to popyt wzrósł o 2,7 mln baryłek, czyli o 3%. Wyczerpało to całkowicie wolne moce wydobycia ropy (“spare capcity”). OPEC w 2002 roku miało 6 mln bbl/d, a w 2005 roku tylko 1 milion.

W 2004 roku zrost cen był ogromny. Po “odpoczynku” lat 2005 i 2006, gdy popyt zelżał trochę, widzimy, że obecny rok jest już rokiem powrotu “wielkiej konsumpcji” Chin i Azji a także (nie docenianych) krajów arabskich. To właśnie Chiny i kraje Zatoki Perskiej są “winne” ponad połowie wzrostu popytu w 2007 i 2008 roku - przewidywanego przez IEA.

Nie zapominajmy także o największym konsumencie - USA, które w 2006 zmniejszyły konsumpcję o ponad 200 tys bbl/d (ponad 10 mln ton rocznie) by w tym roku zwiększyć o 15 mln ton.

Co z tych przewidywań się zrealizuje - zobaczymy, ale same one są faktem i powodują, że rynek gra na duży niedobór ropy. Bo ze strony podaży same podwyżki kosztów, opóźnienia projektów, wojny i napięcia regionalne, huragany i terroryści, restrykcje państw (Kazachstan, Rosja, Wenezuela).  I długo można jeszcze wymieniać.

Więc będzie coraz ciaśniej na rynku. Pytanie w którym momencie to pęknie?

Andrzej Szczęśniak
www.szczesniak.pl
 

Od szaleństw cenowych na giełdach światowych (Nymex, ICE, Singapur), gdy ropa naftowa sięga 90$ za baryłkę, aż zapiera dech. Ten szokowy wzrost cen ropy trwa od początku roku. Ropa z 50$ (styczeń 2007) podskoczyła do 90$ (18 X 2007).

Szczególnie cena rośnie od połowy sierpnia, gdy wynosiła 70$ i zanosiło się na powtórzenie cyklu, który powtarza się od 3 lat.
Nie pomogło zwiększenie kwot wydobycia przez OPEC. Zapasy komercyjne w USA rosną ostatnio i są większe niż w ostatnich 5 latach.

Tu już podstawy rynku naftowego nie wystarczą. Niewiele bowiem zmienia się w fundamentach rynku. OPEC podaje, że inni producenci mogą wydobywać o 110 tys. baryłek mniej, a popyt światowy wzrośnie o 100 tys. bbl. Ale OPEC dostarcza więcej na rynek we wrześniu niż w sierpniu o 609 tys. baryłek, jak podaje Lloyd’s, a od 1 listopada ma dostarczać aż 500 tys. baryłek więcej.

To jest to - ropa prawie po 100$ - o czym pisały żądne sensacji media, ale nikt znający realia naftowe nie brał poważnie. Jak bowiem mówić o takiej cenie produktu, którego wydobycie kosztuje w najgorszym razie kilkanaście $ dolarów. Przyjrzyjmy się bowiem czynnikom, o których mówi się, że maja wpływać na cenę dzisiaj.

Napięcie na granicy Turcja - Irak - nie ma zbyt wielkiego znaczenia dla bilansu naftowego, gdyż iracki rurociąg północny do Ceyhan nie był zbyt regularnie wykorzystywany, a produkcja ropy w Iraku obniżyła się do 1,6 mln b/d. Potencjalna strata to 800 tys bb/d czyli ok 1% światowego popytu. Ilość, która może być łatwo zrekompensowana przez OPEC. chociaż z drugiej strony liczono na zapowiadane podwojenie przesyłu tym rurociągiem do 1,6 mln baryłek dziennie.

Być może tani dolar - historycznie najsłabszy wobec Euro jest elementem podwyższającym ceny, lecz nie aż w takim stopniu.

Wydaje mi się, że wyjaśnienie można szybciej znaleźć, jeśli przypatrzymy się rynkom finansowym. Kryzys nieruchomości w USA spowodował, że banki centralne wpompowały ogromne pieniądze, aby zapobiec kryzysowi. Te pieniądze oraz fundusze inwestycyjne szukają opłacalnych inwestycji i znajdują je na rynkach towarowych. Na rynku złota mamy najwyższe ceny w historii.

To ma odzwierciedlenie w ilości obrotów spekulacyjnych papierów na giełdzie, szczególnie zajmowania “długich pozycji” (long speculative positions). W tym okresie roku, gdy sezon huraganów minął i te pozycje powinny przechodzić w “pozycje krótkie” (short positions), napięcia polityczne dały impuls do zwiększania spekulacji.

Jaki wpływ na cenę ropy mają spekulacje? Trudno odpowiedzieć, wiadomo jedynie, że gdy rynek jest napięty, nie ma zbyt wielkiej płynności, a mamy czynniki ryzyka politycznego - wtedy bardzo łatwo jest wywindować cenę. Rośnie bańka spekulacyjna, bo inwestorzy finansowi przyczyniają się do zwiększenia amplitudy drgań. Jednak jeśli ta bańka pęknie - spadek będzie także radykalny.

Żeby było jasne, ile są warte obecnie przewidywania cen ropy, to przytoczę przewidywania sprzed 3 tygodni:

cytuję: Bloomberg

Twenty-three of 32 analysts surveyed, or 72 percent, said oil prices will fall through Oct. 5, the most bearish response since the survey was
introduced in April 2004. Five, or 16 percent, forecast prices will increase and four said there will be little change.
- - -

23 z 32 analityków (czyli 72%) przewidywało, że cena ropy będzie spadać w tygodniu kończącym się 5 października. Był to najbardziej “niedźwiedzi” rezultat od sondażu w kwietniu 2004 roku. Tylko pięciu (16%) analityków przewidywało wzrost cen, czterech nie przewidywało zmian.

Dla jasności: Ropa z dostawą w listopadzie kosztowała wtedy na New York Mercantile Exchange - $81.66 za baryłkę. Dzisiaj - 89$.Ale oczywiście - natychmiast znajduje się taki, co wie, jaka będzie cena ropy za chwilę: 

cytuję: www.forbes.com

‘The issue seems no longer to be whether oil will reach 100 dollars per barrel, but when,’ said Barclays Capital analyst Kevin Norrish.

- - -

“Tu już nie chodzi o to, czy ropa osiągnie 100$, ale kiedy” - powiedział Kevin Norrish - analityk Barclays Capital .

Polska otrzyma dzisiaj zaproszenie do Międzynarodowej Agencji Energii.
Jakie może to mieć skutki dla naszej gospodarki i polityki? Oczywiście takie, jakie zamierza rząd. Jeśli podkreśla głównie sprawy bezpieczeństwa energetycznego w naszym konflikcie z Rosją i możliwość korzystania z rezerw innych państw - to się srodze zawiedzie.